Informatieportal over het uitgeven van boeken

De Wet op de Vaste Boekenprijs schrijft voor dat de uitgever de vaste prijs voor een boek bepaalt. Het Commissariaat voor de Media is een door de overheid ingestelde instantie die de handhaving van deze prijs controleert.

 

Commissariaat voor de Media

Iedere uitgever heeft daarom de plicht om de prijs van elk boek op te geven bij het Commissariaat. Na 1 jaar mag de vaste boekenprijs worden opgegeven en na een half jaar mag de prijs voor het eerst worden aangepast. Een korting mag wel worden gegeven, zie artikel 9 hieronder. Een negatieve korting is niet toegestaan, want dat is een prijsverhoging. Voor de belangstellenden: hieronder staat de letterlijke weergave van de wet weergegeven. Daaronder staat de toelichting.

 

In de ramsj

Boeken die niet lopen, kunnen worden verramsjt. Dat betekent dat de terechtkomen in voordeelboekwinkels en bij De Slegte. Pas daar wel mee op, als een boek nog redelijk verkoopt, is de 'gewone' boekwinkel daar niet blij mee. Bovendien is het niet goed voor het zorgvuldig opgebouwde imago van de auteur en de uitgeverij. Een algehele prijsverlaging van het boek lijjkt dan meer voor de hand te liggen.

 

De Wet op de Vaste Boekenprijs

Wet van 9 november 2004, houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs)

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het ter bevordering van een ruim gespreid en breed aanbod wenselijk is regels te stellen omtrent de vaste prijs van boeken en muziekuitgaven;

Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der Staten- Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

Hoofdstuk 1. Begripsbepalingen Artikel 1 In deze wet wordt verstaan onder:

• a. Onze Minister: Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap; • b. boek: een werk dat tekst bevat die vrijwel uitsluitend is gesteld in de

Nederlandse of Friese taal, voorzien is van een titel, bestaat uit papieren bladzijden, al dan niet vergezeld van ondersteunende informatiedragers, en wordt uitgegeven in een oplage van meerdere exemplaren die voor verkoop aan eindafnemers zijn bestemd, met uitzondering van:

o 1o. nummers van een jaargang van een met regelmatige tussenpozen verschijnende uitgave;

o 2o. agenda's en almanakken die in de titel het jaartal van de gebruiksbestemming vermelden;

o 3o. catalogi van uitsluitend registrerende of opsommende aard; o 4o. brochures of daarmee gelijk te stellen korte geschriften; o 5o. antiquarische boeken en boeken die reeds eerder door

eindafnemers bij een verkoper zijn gekocht en op enigerlei wijze zijn

gebruikt; o 6o. uitgaven van uitsluitend plaatselijk of regionaal belang; o 7o. schoolboeken; o 8o. muziekuitgaven.

• c. muziekuitgave: een werk dat notenschrift, al dan niet vergezeld van tekst, bevat, bestaat uit papieren bladzijden, al dan niet vergezeld van ondersteunende informatiedragers, bestemd is voor muziekuitvoering of muziekeducatie en wordt uitgegeven ter verkoop aan eindafnemers, met uitzondering van antiquarische muziekuitgaven en muziekuitgaven die reeds eerder door eindafnemers bij een verkoper zijn gekocht en op enigerlei wijze zijn gebruikt;

• d. schoolboek: een werk dat in vorm en inhoud gericht is op informatie- overdracht in onderwijsleersituaties in Basisonderwijs, (Voortgezet) Speciaal onderwijs, Voortgezet onderwijs en Beroepsonderwijs enVolwasseneneducatie en waarvan het gebruik binnen het les- en studierooster

door de betrokken onderwijsinstelling is voorgeschreven; • e. uitgever: degene die boeken of muziekuitgaven in het handelsverkeer

brengt; • f. uitgeven: het boeken of muziekuitgaven in het handelsverkeer brengen; • g. importeur: degene die boeken of muziekuitgaven die in andere landen dan

Nederland zijn uitgegeven in Nederland in het handelsverkeer brengt; • h. verkoper: degene die door de uitgever of de importeur in het

handelsverkeer gebrachte boeken of muziekuitgaven verkoopt aan

eindafnemers; • i. openbare bibliotheek: een bibliotheek als bedoeld in artikel 1, onderdeel e,

van de Wet op het specifiek cultuurbeleid; • j. eindafnemer: degene aan wie de verkoper boeken of muziekuitgaven

verkoopt voor eigen gebruik; • k. vaste prijs: de door de uitgever of de importeur op grond van hoofdstuk 2

vastgestelde prijs voor boeken en muziekuitgaven; • l. Commissariaat: het Commissariaat voor de Media, genoemd in artikel 15.

Hoofdstuk 2. De vaste prijs voor boeken en muziekuitgaven

Paragraaf 1. Vaststelling van de vaste prijs

Artikel 2

De uitgever stelt voor boeken en muziekuitgaven die hij voor het eerst in een bepaalde uitvoering in Nederland uitgeeft een vaste prijs vast.

Artikel 3

• 1.Voor boeken en muziekuitgaven die uit het buitenland worden geïmporteerd, stelt de importeur een vaste prijs vast. De vaste prijs voor boeken en muziekuitgaven die in Nederland zijn uitgegeven en na export weer in Nederland worden geïmporteerd is niet lager dan de door de Nederlandse uitgever vastgestelde prijs.

• 2.In het geval dat ten hoogste vijf exemplaren van hetzelfde boek of dezelfde muziekuitgave per keer door de importeur worden geïmporteerd, is artikel 4 niet van toepassing, tenzij deze import plaatsvindt met het oogmerk deze wet te ontduiken.

• 3.Het eerste lid, tweede volzin, is niet van toepassing op de import van boeken en muziekuitgaven uit een lidstaat van de Europese Unie of een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, tenzij de import plaatsvindt met het oogmerk deze wet te ontduiken.

Artikel 4

• 1.De uitgever en de importeur doen van de vaste prijs mededeling aan het Commissariaat. Het Commissariaat draagt zorg voor de landelijke bekendmaking van de vaste prijs. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels gesteld worden omtrent de mededeling en bekendmaking, bedoeld in de eerste en tweede volzin.

• 2.De vaste prijs geldt met ingang van de eerste dag waarop het boek of de muziekuitgave voor verkoop aan eindafnemers beschikbaar is.

Artikel 5

• 1.De uitgever en de importeur kunnen de vaste prijs telkens na verloop van een half jaar aanpassen met ingang van een daarbij te bepalen tijdstip.

• 2.Artikel 4, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing op een aanpassing als bedoeld in het eerste lid.

Paragraaf 2. Toepassing van de vaste prijs Artikel 6

• 1.De verkoper past bij verkoop van een boek of een muziekuitgave aan een eindafnemer de vaste prijs toe. Deze verplichting geldt niet voor:

o a. boeken en muziekuitgaven die beschadigd zijn, mits de beschadiging niet opzettelijk is aangebracht en bij verkoop duidelijk wordt vermeld dat zij beschadigd zijn;

o b. verkoop aan eindafnemers in geval van faillissement of opheffing van de activiteiten van de uitgever, importeur of verkoper, mits daarvan vooraf mededeling is gedaan aan het Commissariaat ;

o c. verkoop aan eindafnemers in geval van opruiming van winkelvoorraad van boeken en muziekuitgaven die langer dan twee jaar geleden zijn uitgegeven en de laatste twaalf maanden niet meer door de verkoper zijn ingekocht, mits daarvan vooraf mededeling is gedaan aan het Commissariaat.

• 2.De verkoper kan kosten die verband houden met dienstverleningen en leveringen van bijzondere aard bij de eindafnemer in rekening brengen.

• 3.De verkoper informeert de eindafnemer vooraf over de kosten, bedoeld in het tweede lid.

Paragraaf 3. Opheffing van de vaste prijs Artikel 7

• 1.De uitgever en de importeur kunnen de vaste prijs opheffen met ingang van een daarbij te bepalen tijdstip, doch niet eerder dan met ingang van één jaar na het tijdstip, bedoeld in artikel 4, tweede lid.

• 2.Artikel 4, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing op de opheffing, bedoeld in het eerste lid.

Paragraaf 4. De boekenclubprijs Artikel 8 In deze paragraaf wordt verstaan onder:

• a. boekenclub: een verkoper die onder bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nader te stellen regels bedrijfsmatig en op landelijke schaal boeken verkoopt en distribueert aan uitsluitend particuliere eindafnemers, zijnde natuurlijke personen die voor de periode van minimaal één kalenderjaar koopverplichtingen zijn aangegaan;

• b. boekenclubprijs: de door de uitgever of de importeur op grond van artikel 9 vastgestelde prijs.

Artikel 9

• 1.De uitgever en de importeur kunnen op verzoek van een boekenclub een van de vaste prijs afwijkende boekenclubprijs vaststellen voor de verkoop aan eindafnemers die jegens de boekenclub een koopverplichting als bedoeld in l 8, onderdeel a, zijn aangegaan.

• 2.De boekenclubprijs geldt niet eerder dan vier maanden na het tijdstip, bedoeld in artikel 4, tweede lid.

• 3.De uitgever en de importeur kunnen de boekenclubprijs telkens na een half jaar aanpassen of opheffen met ingang van een daarbij te bepalen tijdstip, doch niet eerder dan met ingang van een jaar na het tijdstip waarop de boekenclubprijs is gaan gelden.

• 4.De boekenclubprijs vervalt in ieder geval bij de opheffing van de vaste prijs als bedoeld in artikel 7, eerste lid.

• 5.Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld omtrent het vaststellen van een boekenclubprijs.

Artikel 10

De boekenclub past bij verkoop van een boek aan een eindafnemer die jegens de boekenclub een koopverplichting als bedoeld in artikel 8, onderdeel a, is aangegaan, de vastgestelde boekenclubprijs toe.

Artikel 11

Artikel 4, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing op de vaststelling, aanpassing en opheffing van de boekenclubprijs.

Paragraaf 5. Infrastructuur

Artikel 12

Bij algemene maatregel van bestuur kunnen ten behoeve van de instandhouding van een distributie-infrastructuur die gericht is op spreiding en beschikbaarheid van boeken en muziekuitgaven regels worden gesteld, en kan worden bepaald, onder voorschriften en beperkingen, dat overeenkomsten kunnen worden gesloten.

Hoofdstuk 3. Kortingen Artikel 13

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld omtrent het toepassen door een verkoper van kortingen op de vaste prijs in geval van:

• a. gelijktijdige levering van meerdere exemplaren van een boek of een muziekuitgave aan eenzelfde eindafnemer;

• b. levering aan instellingen van onderwijs, aan door instellingen van onderwijs schriftelijk gemandateerde natuurlijke of rechtspersonen en aan bij een instelling van onderwijs als leerling of student ingeschreven natuurlijke personen van boeken of muziekuitgaven die dienen tot onderwijs dat vanwege de overheid of vanwege een rechtspersoon zonder winstoogmerk wordt gegeven, voor zover die boeken deel uitmaken van de voorgeschreven literatuur;

• c. levering ten behoeve van bibliotheken van onderwijsinstellingen en bibliotheken verbonden aan penitentiaire inrichtingen of ziekenhuizen en verpleeginrichtingen in het kader van de uitoefening van hun bibliotheekfunctie;

• d. levering aan openbare bibliotheken in het kader van de uitoefening van hun publieksfunctie;

• e. levering door een verkoper in het kader van een collectieve promotie- of spaaractie.

Hoofdstuk 4. Bijzondere prijzen

Artikel 14

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld omtrent het in bij die regels te bepalen bijzondere gevallen al dan niet tijdelijk vaststellen van bijzondere, van de vaste prijs afwijkende prijzen. De artikelen 4, 6 en 7 zijn van overeenkomstige toepassing op bijzondere prijzen.

Hoofdstuk 5. Bestuursrechtelijke handhaving Artikel 15

• 1.Het Commissariaat voor de Media, genoemd in artikel 7.1 van de Mediawet 2008 is belast met de bestuursrechtelijke handhaving van het bepaalde bij of krachtens deze wet.

• 2.Met toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet zijn belast de leden van het Commissariaat en de bij besluit van het Commissariaat aangewezen medewerkers van het Commissariaat.

• 3.Van een besluit als bedoeld in het tweede lid wordt mededeling gedaan in de Staatscourant.

Artikel 16

• 1.De in artikel 15, tweede lid, bedoelde toezichthouders zijn bevoegd om bedrijfsruimten en voorwerpen te verzegelen gedurende de tijd gelegen tussen 18.00 en 8.00 uur, voor zover dat voor de uitoefening van de in artikel 5:17 van de Algemene wet bestuursrecht bedoelde bevoegdheden redelijkerwijs noodzakelijk is.

• 2.De in artikel 15, tweede lid, bedoelde toezichthouders oefenen de hun in het eerste lid en artikel 5:17 van de Algemene wet bestuursrecht toegekende bevoegdheid zo nodig uit met behulp van de sterke arm.

• 3.Iedere uitgever, importeur, en verkoper draagt er zorg voor dat de in artikel 15, tweede lid, bedoelde toezichthouders desgevraagd inzage verkrijgen in – en kopieën kunnen maken van – de zakelijke gegevens en bescheiden van bedrijven of instellingen, voor zover dat voor de vervulling van de toezichthoudende taak redelijkerwijs nodig is.

Artikel 17

Bij overtreding van het bepaalde bij of krachtens de hoofdstukken 2 tot en met 4 door een uitgever, importeur of verkoper kan het Commissariaat aan de overtreder:

• a. een bestuurlijke boete opleggen, of • b. een last onder dwangsom opleggen.

Artikel 18

De in artikel 17, eerste lid, onder a, bedoelde bestuurlijke boete bedraagt ten hoogste € 90 000.

Artikel 19

• 1. Aan een last onder dwangsom, bedoeld in artikel 17, eerste lid, onder b, kunnen voorschriften worden verbonden inzake het verstrekken van gegevens aan het Commissariaat.

• 2. Een last geldt voor een door het Commissariaat te bepalen termijn van ten hoogste twee jaar.

Artikel 20 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 21 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 22

• 1. Het Commissariaat kan degene, die jegens de in artikel 15, tweede lid, bedoelde toezichthouders in strijd handelt met artikel 5:20, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht, een bestuurlijke boete opleggen van ten hoogste € 4 500.

• 2. Ingeval de in het eerste lid, bedoelde overtreding een weigering inhoudt medewerking te verlenen aan de toepassing van artikel 5:17, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht, kan het Commissariaat een last onder

dwangsom opleggen om inzage te verlenen in de in die last aangegeven zakelijke gegevens en bescheiden.

Artikel 23 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 24 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 25 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 26 [Vervallen per 01-07-2009] Artikel 27

Het Commissariaat draagt de opbrengsten van opgelegde boetes en verbeurde dwangsommen af aan Onze Minister. Deze opbrengsten dienen ter bestrijding van de kosten van het Commissariaat.

Artikel 27a

Op de bevoegdheid een last onder dwangsom op te leggen als bedoeld in artikel 17, eerste lid, onder b, zijn de artikelen 5:45 en 5:48 tot en met 5:53 van de Algemene wet bestuursrecht van overeenkomstige toepassing.

Hoofdstuk 6. Overgangs- en slotbepalingen Artikel 28

• 1.Voor boeken en muziekuitgaven die op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet al zijn uitgegeven onder de werking van het Reglement voor het Handelsverkeer van Boeken in Nederland van de Koninklijke Vereeniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels (KVB) dan wel het Reglement Handelsverkeer van muziekuitgaven van de Vereeniging van Muziekhandelaren en -uitgevers in Nederland (VMN), geldt de onder de werking van genoemde Reglementen vastgestelde particuliere prijs als vaste prijs.

• 2.In afwijking van artikel 4, eerste en tweede lid, geldt de in het eerste lid bedoelde vaste prijs met ingang van het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet.

• 3.Deze wet is niet van toepassing op: o a. andere boeken en muziekuitgaven dan bedoeld in het eerste lid, die

op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet al zijn uitgegeven; o b. verkoop van boeken en muziekuitgaven op grond van voor

28 oktober 2002 gesloten overeenkomsten tussen boekverkopers of

muziekhandelaren en eindafnemers. • 4.Ten aanzien van overtredingen van de in het eerste lid genoemde

Reglementen die begaan zijn vóór het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet, blijft het recht zoals dat gold op de dag voorafgaande aan het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet van toepassing.

Artikel 29

Een krachtens de artikelen 12, 13 en 14 vastgestelde algemene maatregel van bestuur wordt aan beide kamers der Staten-Generaal overgelegd. Hij treedt in werking op een tijdstip dat nadat vier weken na de overlegging zijn verstreken bij koninklijk besluit wordt vastgesteld, tenzij binnen die termijn door of namens een der kamers of door tenminste een vijfde van het grondwettelijk aantal leden van een der kamers de wens te kennen wordt gegeven dat het onderwerp bij wet wordt geregeld. In dat geval wordt een daartoe strekkend voorstel van wet zo spoedig mogelijk ingediend. Indien het voorstel van wet wordt ingetrokken of indien een van de beide kamers van de Staten-Generaal besluit het voorstel niet aan te nemen, wordt de algemene maatregel van bestuur ingetrokken.

Artikel 30

Onze Minister zendt binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze wet, en vervolgens telkens na vijf jaar, aan de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.

Artikel 31

Deze wet wordt aangehaald als: Wet op de vaste boekenprijs.

Artikel 32

Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, waarbij terugwerkende kracht kan worden verleend tot en met een daarbij te bepalen tijdstip. In dat besluit wordt zonodig toepassing gegeven aan artikel 16 van de Tijdelijke referendumwet.

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren wie zulks aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.

Gegeven te 's-Gravenhage, 9 november 2004 Beatrix De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap , M. C. van der Laan Uitgegeven de vijfentwintigste november 2004 De Minister van Justitie , J. P. H. Donner

 

 

Toelichting op de kortingen

269

Besluit van 3 mei 2005, houdende regels ter uitvoering van bepalingen van de Wet op de vaste boekenprijs (Besluit vaste boekenprijs)

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. Medy C. van der Laan, van 23 februari 2005, nr. MLB/BJZ/2005/7902;

Gelet op de artikelen 8, 9, vijfde lid, 12,13 en 14 van de Wet op de vaste boekenprijs;

De Raad van State gehoord (advies van 14 april 2005, nr. W05.05.0059/ III);

Gezien het nader rapport van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. Medy C. van der Laan, van 26 april 2005, nr. MLB/BJZ/ 2005/17.678;

Hebben goedgevonden en verstaan:

HOOFDSTUK 1. KORTINGEN Artikel 1

1. Bij gelijktijdige levering aan eenzelfde eindafnemer van meerdere exemplaren van een boek of een muziekuitgave kan de verkoper een korting op de vaste prijs toepassen van:

a. ten hoogste 5 procent bij levering van ten minste 10 exemplaren van een boek en van ten minste 2 exemplaren van een muziekuitgave;

b. ten hoogste 10 procent bij levering van ten minste 30 exemplaren.

2. Bij gelijktijdige levering aan eenzelfde eindafnemer van ten minste 100 exemplaren van een boek of een muziekuitgave kan de verkoper een door hem te bepalen korting op de vaste prijs toepassen.

3. Bij gelijktijdige levering van ten minste 2 exemplaren van een boek aan eenzelfde eindafnemer kan de verkoper een korting op de vaste prijs toepassen van ten hoogste 5 procent, indien de eindafnemer kan aantonen dat hij in het kalenderjaar waarin de levering plaatsvindt voor ten minste een bij ministeriële regeling te bepalen bedrag aan boeken van de desbetreffende verkoper afneemt.

Staatsblad 2005 269 1Artikel 2

Voor boeken of muziekuitgaven die dienen tot onderwijs dat vanwege de overheid of vanwege een rechtspersoon zonder winstoogmerk wordt gegeven, voor zover die boeken en muziekuitgaven deel uitmaken van de voorgeschreven literatuur, kan de verkoper een korting op de vaste prijs toepassen van:

a. ten hoogste 10 procent bij gelijktijdige levering van meerdere exemplaren van die boeken of muziekuitgaven aan instellingen van onderwijs en aan door instellingen van onderwijs schriftelijk gemanda- teerde natuurlijke personen of rechtspersonen;

b. ten hoogste 5 procent bij gelijktijdige levering van meerdere verschillende van die boeken of muziekuitgaven aan een eindafnemer die is ingeschreven als leerling of student aan een instelling die valt onder de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.

Artikel 3

1. Bij levering ten behoeve van bibliotheken van onderwijsinstellingen en bibliotheken verbonden aan penitentiaire inrichtingen of ziekenhuizen en verpleeginrichtingen in het kader van de uitoefening van hun bibliotheekfunctie, en bij levering aan openbare bibliotheken in het kader van de uitoefening van hun publieksfunctie, kan de verkoper bij gelijk- tijdige levering van ten minste 15 exemplaren van een boek of een muziekuitgave een korting op de vaste prijs toepassen van ten hoogste 10 procent voor boeken en ten hoogste 5 procent voor muziekuitgaven.

2. Bij levering ten behoeve van bibliotheken van onderwijsinstellingen en bibliotheken verbonden aan penitentiaire inrichtingen of ziekenhuizen en verpleeginrichtingen in het kader van de uitoefening van hun bibliotheekfunctie, kan de verkoper bij gelijktijdige levering van minder dan 15 exemplaren van een boek een korting op de vaste prijs toepassen van ten hoogste 5 procent.

3. De verkoper wiens activiteiten geheel of nagenoeg geheel bestaan uit het verkopen aan openbare bibliotheken van voor gebruik door openbare bibliotheken geschikt gemaakte boeken, kan bij levering daarvan aan openbare bibliotheken in het kader van de uitoefening van hun publieks- functie een korting op de vaste prijs toepassen van ten hoogste

25 procent.

Artikel 4

1. Een collectieve spaaractie is een actie:

a. die wordt georganiseerd door een rechtspersoon wiens activiteiten volgens de statutaire doelstelling uitsluitend of hoofdzakelijk bestaan uit de bevordering van de publieksaandacht voor boeken of muziekuitgaven;

b. die voldoende publiekelijk bekend wordt gemaakt;

c. waaraan alle verkopers onder gelijke, door de organiserende rechtspersoon te stellen voorwaarden kunnen deelnemen; en

d. waarbij eindafnemers, zijnde natuurlijke personen, een spaartegoed in de vorm van spaarpunten met een vooraf vastgestelde geldwaarde kunnen opbouwen dat bij alle deelnemende verkopers besteedbaar is voor de koop van boeken of muziekuitgaven zonder beperking naar titel of genre.

2. De verkoper kan alleen bij deelname aan een collectieve spaaractie bij levering van boeken of muziekuitgaven aan een eindafnemer, zijnde een natuurlijke persoon, een korting op de vaste prijs toepassen in de vorm van het verstrekken van spaarpunten met een geldwaarde van ten hoogste 2 procent van de vaste prijs van de geleverde boeken of muziekuitgaven.

Staatsblad 2005 269 2

3. De verkoper kan alleen bij deelname aan een collectieve spaaractie bij levering van een boek of een muziekuitgave aan een eindafnemer een korting op de vaste prijs toepassen in de vorm van aanvaarding van betaling ten laste van een door de eindafnemer in het kader van een collectieve spaaractie opgebouwd spaartegoed.

Artikel 5

1. Een collectieve promotieactie is een actie:

a. die wordt georganiseerd door een rechtspersoon wiens activiteiten volgens de statutaire doelstelling uitsluitend of hoofdzakelijk bestaan uit de bevordering van de publieksaandacht voor boeken of muziekuitgaven;

b. die ten hoogste één maand duurt; c. die voldoende publiekelijk bekend wordt gemaakt; d. waarbij eindafnemers bij de koop van boeken of muziekuitgaven een

of meer op geld waardeerbare geschenken ontvangen, waarbij de waarde van de geschenken in een redelijke verhouding staat tot de aankoop; en

e. waaraan alle verkopers onder gelijke, door de organiserende rechtspersoon te stellen voorwaarden met betrekking tot de omvang, aard en bestendigheid van het assortiment kunnen deelnemen.

2. De verkoper kan alleen bij deelname aan een collectieve promotie- actie bij levering van boeken of muziekuitgaven aan een eindafnemer in het kader van de collectieve promotieactie een korting op de vaste prijs toepassen in de vorm van een of meer op geld waardeerbare geschenken, mits de geschenken behoren tot het door de organiserende rechtspersoon ontwikkelde promotiepakket.

Artikel 6

1. Kortingen als bedoeld in de artikelen 1 tot en met 4 kunnen niet gelijktijdig worden toegepast.

2. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld omtrent het bepaalde in de artikelen 4, eerste lid, onderdeel b, en 5, eerste lid, onderdelen c en d.

HOOFDSTUK 2. BIJZONDERE PRIJZEN Artikel 7

1. De uitgever of importeur kan voor een boek of een muziekuitgave in het kader van een individuele promotieactie eenmalig tijdelijk een van de vaste prijs afwijkende actieprijs vaststellen.

2. Een actieprijs geldt voor een periode van ten hoogste drie aaneengesloten maanden.

3. De uitgever of importeur kan aan de toepassing van een actieprijs nadere voorwaarden verbinden.

Artikel 8

1. De uitgever of importeur kan voor een boek of een muziekuitgave eenmalig een van de vaste prijs afwijkende combinatieprijs vaststellen.

2. Een combinatieprijs geldt uitsluitend voor gelijktijdige levering van meerdere, door de uitgever of importeur aangewezen verschillende boeken of muziekuitgaven, of bij levering van één of meerdere boeken of muziekuitgaven in combinatie met een of meer door de uitgever of importeur aangewezen andere artikelen.

3. Een combinatieprijs geldt voor een periode van ten hoogste zes aaneengesloten maanden.

Staatsblad 2005 269 3

Artikel 9

1. De uitgever of importeur kan voor individuele boeken of muziek- uitgaven die door hun uniforme uiterlijk en vormgeving of door een duidelijke vermelding op het titelblad kenbaar zijn als behorende tot een serie, een van de vaste prijs afwijkende serieprijs vaststellen.

2. Een serieprijs geldt uitsluitend bij gelijktijdige levering van verschil- lende titels van de serie aan dezelfde eindafnemer of bij levering aan een eindafnemer die zich vooraf schriftelijk verplicht heeft tot afname van de gehele serie of meerdere verschillende titels van de serie.

Artikel 10

Voor boeken en muziekuitgaven die voor rekening van of met aanmerkelijke steun van een niet op winst gerichte maatschappelijke of ideële organisatie tot stand zijn gekomen en die verband houden met de statutaire doelstelling van de desbetreffende organisatie, kan de uitgever een uitsluitend voor de leden of begunstigers van die organisatie geldende van de vaste prijs afwijkende ledenprijs vaststellen.

Artikel 11

Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels gesteld worden omtrent het vaststellen van de in de artikelen 7 tot en met 10 bedoelde bijzondere prijzen.

HOOFDSTUK 3. DE BOEKENCLUB Artikel 12

1. Een boekenclub als bedoeld in artikel 8, onderdeel a, van de Wet op de vaste boekenprijs:

a. verkoopt boeken waarvoor een vaste prijs geldt uitsluitend indien die boeken met toestemming van de uitgever of importeur zijn opgenomen in het aanbod van de boekenclub en voor die boeken door de uitgever of importeur een boekenclubprijs is vastgesteld;

b. verkoopt uitsluitend aan eindafnemers die als lid een jaarlijkse koopverplichting voor ten minste vier door de boekenclub te leveren producten zijn aangegaan; en

c. levert ten hoogste twee exemplaren van een boek aan een lid.

2. Indien een verkoper zowel in de hoedanigheid als boekenclub als anderszins boeken verkoopt:

a. wordt het boekenclubaanbod afzonderlijk en als zodanig duidelijk herkenbaar gescheiden van het niet-boekenclubaanbod aan eindafnemers aangeboden; en

b. wordt een deugdelijk gescheiden administratie ten aanzien van beide verkoopactiviteiten gevoerd.

Artikel 13

1. De boekenclub stelt ten minste eenmaal per jaar zijn leden schriftelijk op de hoogte van het boekenclubaanbod.

2. In het boekenclubaanbod wijst de boekenclub aan welk product verplicht geleverd wordt indien een lid niet zelf een keuze maakt ter nakoming van zijn jaarlijkse koopverplichting.

3. De boekenclub kan aan zijn leden de mogelijkheid bieden om, in plaats van levering van de in het tweede lid bedoelde producten, ter nakoming van de koopverplichting een waardebon met een bij ministe- riële regeling vast te stellen minimale waarde aan te schaffen. Deze

Staatsblad 2005 269 4

waardebonnen zijn maximaal een jaar geldig en kunnen uitsluitend worden gebruikt voor aankopen bij de boekenclub naast de aankopen ter nakoming van de koopverplichting.

Artikel 14

1. De door de uitgever of importeur vast te stellen boekenclubprijs is niet lager dan 80 procent van de vaste prijs, behalve voor zover en voor zolang bij aanpassing van de vaste prijs als bedoeld in artikel 5 van de Wet op de vaste boekenprijs uit toepassing van artikel 9 van die wet noodzakelijkerwijs anders voortvloeit.

2. Voor boeken die met toestemming van de uitgever of importeur:

a. in het boekenclubaanbod zijn aangewezen als verplichte levering indien een lid niet tijdig zelf een keuze maakt ter nakoming van zijn koopverplichting;

b. in het boekenclubaanbod bij wijze van speciale aanbieding worden aangeboden als extra koop naast de verplichte koop ter nakoming van de koopverplichting; of

c. in het boekenclubaanbod bij wijze van speciale aanbieding als extra koop naast de verplichte koop ter nakoming van de koopverplichting worden aangeboden aan leden die ten minste één jaar lid zijn, kan de uitgever of importeur in afwijking van het eerste lid een boekenclubprijs vaststellen die niet lager is dan 60 procent van de vaste prijs.

3. Voor boeken die met toestemming van de uitgever of importeur in het boekenclubaanbod zijn aangewezen als eenmalige welkomst- aanbieding voor uitsluitend nieuwe leden en die ten minste twee achtereenvolgende kwartalen in het boekenaanbod zijn opgenomen, kan de uitgever of importeur in afwijking van het eerste en tweede lid een lagere boekenclubprijs vaststellen.

4. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld omtrent de samenstelling en maximale geldwaarde van de welkomst- aanbieding, bedoeld inhet derde lid.

HOOFDSTUK 4. DE DISTRIBUTIE-INFRASTRUCTUUR Artikel 15

1. Representatieve organisaties van uitgevers en verkopers kunnen onderling en met één of meer distributeurs afspraken maken ten behoeve van de instandhouding van een distributie-infrastructuur met het oog op het handhaven van een voldoende geografische spreiding en beschik- baarheid van met name minder courante boeken en muziekuitgaven ten behoeve van eindafnemers in Nederland.

2. Afspraken als bedoeld in het eerste lid zijn uitsluitend gericht op de instandhouding en de inrichting van die distributie-infrastructuur en hebben uitsluitend betrekking op de diensten en leveringen die noodza- kelijk zijn voor de realisering van doelstellingen, bedoeld in het eerste lid. Het betreft onder meer:

a. de tarieven en voorwaarden die gelden voor of verband houden met de bewaring van boeken of muziekuitgaven voor uitgevers;

b. de tarieven en voorwaarden die gelden voor of verband houden met de levering aan verkopers van boeken en muziekuitgaven door middel van die infrastructuur; of

c. de minimuminkoopmarges die gelden voor de levering van één of enkele exemplaren van een boek of muziekuitgave aan verkopers door middel van de distributie-infrastructuur.

3. De verkoper doet voor leveringen waarop het tweede lid van toepassing is, geen beroep op artikel 6, derde lid, van de Wet op de vaste boekenprijs.

Staatsblad 2005 269 5

Het advies van de Raad van State is openbaar gemaakt door terinzagelegging bij het Minis- terie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Tevens zal het advies met de daarbij ter inzage gelegde stukken worden opgenomen in het bijvoegsel bij de Staatscourant van 14 juni 2005, nr. 112.

STB9420 ISSN 0920 - 2064 Sdu Uitgevers ’s-Gravenhage 2005

HOOFDSTUK 5. SLOTBEPALINGEN Artikel 16

Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Laatstbedoeld besluit wordt niet genomen voordat vier weken zijn verstreken nadat het onderhavige besluit is overgelegd aan de beide kamers der Staten-Generaal, en evenmin indien binnen die termijn door of namens een der kamers of door ten minste een vijfde van het grond- wettelijk aantal leden van een der kamers de wens te kennen wordt gegeven dat het in dit besluit geregelde onderwerp bij wet wordt geregeld.

Artikel 17

Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit vaste boekenprijs.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.

’s-Gravenhage, 3 mei 2005

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, M. C. van der Laan

Beatrix

Uitgegeven de eenendertigste mei 2005

De Minister van Justitie, J. P. H. Donner

 

 

NOTA VAN TOELICHTING Algemeen

Het onderhavige besluit bevat nadere maatregelen ter uitvoering van wettelijke bepalingen van de Wet op de vaste boekenprijs. Deze maatre- gelen betreffen:

1. nadere regels inzake het toepassen van kortingen op de vaste prijs van boeken en muziekuitgaven;

2. nadere regels inzake de mogelijkheid tot het vaststellen van bijzondere, van de vaste prijs afwijkende prijzen;

3. nadere regels inzake de boekenclub;

4. nadere regels die het mogelijk maken dat binnen de boeken- en muziekuitgavenbranche afspraken worden gemaakt over de instand- houding van een infrastructuur die een goede spreiding en beschik- baarheid van boeken en muziekuitgaven waarborgt.

Evenals bij de Wet op de vaste boekenprijs zelf, verder in deze toelichting aangeduid als «de wet», is ook voor de uitvoerings- maatregelen waar mogelijk en wenselijk aangesloten bij de bestaande regelingen van het Reglement Handelsverkeer voor boeken van de Koninklijke Vereniging voor het Boekenvak (KVB), en het Reglement Handelsverkeer van muziekuitgaven van de Vereeniging van Muziek- handelaren en -Uitgevers in Nederland (VMN). Op een aantal punten is gezocht naar vereenvoudiging of noodzaakte het voor deze uitvoerings- maatregelen geldende kader van de wet tot een andere regeling.

Artikelsgewijs Hoofdstuk 1. Kortingen

Kortingen zijn in essentie een inbreuk op het systeem van vaste prijzen. Zij mogen dan ook slechts worden toegepast voor zover dat in dit besluit is bepaald en onder voorwaarden die voor iedereen gelijk zijn en voor iedereen gelden. De bepalingen van dit besluit vormen het kader waarbinnen kortingen op de vaste prijs kunnen worden toegepast.

Kortingen kunnen worden toegepast door de verkoper bij verkoop aan een eindafnemer. De bepalingen in hoofdstuk 1 hebben uitsluitend op deze situatie betrekking.

Het besluit creëert niet een door de eindafnemer direct opeisbaar recht op korting. In geen van de opgenomen kortingsmogelijkheden is sprake van een verplichting van de verkoper om op basis van het besluit korting te verlenen. Het besluit regelt uitsluitend de gevallen waarin het een verkoper is toegestaan om zonder in strijd te komen met de wet een korting te verlenen op de vastgestelde vaste prijs. Andere kortingen dan die in dit besluit zijn opgenomen zijn niet geoorloofd.

Artikel 1. Volumekortingen

Dit artikel regelt de zogenaamde volumekorting, die een verkoper kan toepassen bij verkoop aan een eindafnemer van meerdere exemplaren van een boek of muziekuitgave in één keer. De efficiencywinst die de verkoper kan realiseren door de beperking van het aantal handelingen en registraties bij dergelijke transacties komt daardoor mede de betreffende eindafnemer ten goede.

Voor de aantallen exemplaren tot en met 99 komen de percentages overeen met de thans op grond van de Reglementen Handelsverkeer voor boeken geldende staffeling. Er is geen aanleiding daarin wijziging aan te brengen. Het in vergelijking met de boeken kleinere volume bij de muziekuitgaven waarbij korting kan worden gegeven, vloeit voort uit de praktijk: in de bladmuziekbranche wordt in het algemeen met beperktere

Staatsblad 2005 269 7volumes gewerkt. De regeling komt overeen met hetgeen onder het Reglement Handelsverkeer voor muziekuitgaven gold.

Voor een aantal van 100 of meer exemplaren was onder de werking van de Reglementen ook korting toegestaan. Daarvoor gold echter geen vast percentage: het toe te passen percentage werd overeengekomen in onderhandelingen tussen de betrokken uitgever of verkoper en de, vaak institutionele, klant zoals een bedrijf of groot kantoor. Het besluit zet deze lijn voort door bij levering in één zending van 100 of meer exemplaren van één boek of muziekuitgave de verkoper toe te staan zelf de te verlenen korting te bepalen. In de praktijk komt de omgekeerde situatie, te weten een groot aantal over een jaar gespreide afnamen van slechts enkele exemplaren per keer door eenzelfde eindafnemer bij een verkoper, veelvuldig voor bij de aankoop van boeken door institutionele eindafnemers. Het Reglement Handelsverkeervoor boeken voorzag daartoe in een kortingsmogelijkheid op basis van de jaarafname door een grote klant. Onderhavig besluit voorziet eveneens in een dergelijke kortingsmogelijkheid.

Kortingen zijn alleen toegestaan bij levering door de verkoper aan eindafnemers. De eindafnemer die grotere hoeveelheden exemplaren koopt, doet dat op basis van de definitie die de wet geeft van eindafnemer voor eigen gebruik. Bij aankoop door een institutionele eindafnemer, gaat het om gebruik binnen het bedrijf of kantoor door degenen die aan het bedrijf of kantoor zijn verbonden, niet om doorverkoop aan derden. Indien de verkoper redenen heeft om aan te nemen dat de eindafnemer tot doorverkoop van de aan te schaffen uitgaven zal overgaan, is de verkoper niet meer gelegitimeerd om korting te verlenen. Zeker in het geval dat een particuliere eindafnemer een groot aantal exemplaren van één titel bestelt, mag worden aangenomen dat deze niet voor eigen gebruik zijn bestemd, tenzij het tegendeel kan worden aangetoond door de betref- fende koper.

Artikel 2. Onderwijskortingen

In dit artikel wordt de zogenaamde onderwijskorting geregeld. De regeling voor de onderwijskorting is afgestemd op de uitdrukkelijke wens van de Tweede Kamer dat ook aan individuele studenten in het HBO en WO bij kleine bestellingen van voorgeschreven literatuur korting mag worden verleend. De voorgestelde ruime kortingsmogelijkheid werd door de Kamer geplaatst tegen de achtergrond van de afschaffing van de vaste prijs voor het schoolboek, waar het element van de verplichte aanschaf reden is om geen vaste prijs voor het schoolboek te regelen.

De maximale korting is tien procent bij collectieve aanschaf en vijf procent bij individuele aanschaf van enkele exemplaren in één keer. Evenals bij de volumekorting is dit verschil terug te voeren op de grotere efficiencywinst die de verkoper bij grote transacties kan realiseren en naar rato kan doorgeven aan de eindafnemer.

Onderwijskorting bij collectieve aanschaf betreft het geval waarin de verkoper levert aan een onderwijsinstelling of aan een studentenver- eniging, een oudervereniging of een andere door de onderwijsinstelling schriftelijk gemandateerde natuurlijke of rechtspersoon die bij het kopen optreedt namens een herkenbare achterban van deelnemers. Er zal dan altijd sprake zijn van de koop van meerdere exemplaren van dezelfde titel of van verschillende titels in één keer.

Onderwijskorting bij individuele aanschaf is mogelijk wanneer een individuele eindafnemer voor zichzelf koopt, mits er dan sprake is van aankoop in één keer van meerdere verschillende boeken of muziek- uitgaven. In dat geval kan er immers voor de verkoper ook efficiencywinst ontstaan.

Staatsblad 2005 269 8

In beide gevallen moet het gaan om boeken of muziekuitgaven die behoren tot de literatuur die door de onderwijsinstelling waaraan de koper als gemandateerde of als ingeschreven leerling of student is verbonden, is voorgeschreven. Bij collectieve aanschaf door een onderwijsinstelling of door schriftelijke gemandateerde personen of instellingen, zal de onderwijsinstelling of de gemandateerde een opgave verstrekken van de als verplichte literatuur aan te schaffen boeken en muziekuitgaven en mag de verkoper er op basis daarvan van uitgaan dat het voorgeschreven literatuur betreft. Bij aanschaf door een individuele student zal deze moeten kunnen aantonen dat hij is ingeschreven bij een instelling voor HBO of WO en aannemelijk moeten maken dat het om verplichte werken gaat.

Zowel bij collectieve als bij individuele aanschaf is er sprake van verkoop aan eindafnemers. Collectieve aanschaf kan dus nooit plaats- vinden met het oogmerk van doorverkoop. Bij collectieve aanschaf worden de boeken of muziekuitgaven gedistribueerd over de deelnemers in de aanschaf. De verkregen korting wordt naar rato doorgegeven aan de deelnemers, met aftrek van eventuele transactiekosten. In de mandatering kan hiervoor een voorziening worden getroffen.

Zoals in de toelichting bij de wet is aangegeven, moet het optreden van de onderwijsinstelling of de studentenvereniging, oudervereniging of andere door de onderwijsinstelling schriftelijk gemandateerde natuurlijke of rechtspersoon die namens deelnemers inkoopt als eindafnemer, uitdrukkelijk onderscheiden worden van de situatie dat deze partijen optreden als verkoper en zelf rechtstreeks met de uitgever of importeur te onderhandelen over de inkoopmarge. In dat geval zijn de regels van de wet en dit besluit inzake het verlenen van onderwijskorting bij verkoop aan eindafnemers onverkort van toepassing.

Artikel 3. Bibliotheekkortingen

Ten aanzien van de kortingen die een verkoper kan verlenen aan bibliotheken die een maatschappelijke of publieke functie vervullen, is voor de verschillende soorten bibliotheken in beginsel voor een gelijke volumekorting gekozen. Het betreft een kortingsmogelijkheid tot maximaal 10 procent voor boeken en 5 procent voor muziekuitgaven bij gelijktijdige levering van ten minste 15 exemplaren.

Niet-openbare bibliotheken bestellen in de regel slechts één of enkele exemplaren van een boek per keer. Voorzien is in een kortings- mogelijkheid voor dit type bibliotheken, waarbij aan hen een korting van maximaal 5 procent kan worden verleend bij kleine bestellingen.

Opgenomen is een regeling waarbij een hoge korting kan worden verleend aan openbare bibliotheken indien zij gebruik maken van de diensten van gespecialiseerde verkopers die zich in hun bedrijfsactiviteit geheel of nagenoeg geheel richten op het uitleenklaar respectievelijk bibliotheekklaar aanleveren van boeken. Hierbij is behalve met de publieke functie van openbare bibliotheken, ook rekening gehouden met de in het algemeen grote volumes die openbare bibliotheken via deze weg afnemen. Ook het feit dat de verkoper door zijn specialisme efficiënt kan werken en dat het voor de betreffende bibliotheken om een bruto korting gaat waaruit zij de kosten van het uitleenklaar of bibliotheekklaar aanleveren nog moeten betalen, zijn overwegingen die aan deze regeling ten grondslag liggen.

Voor bladmuziek geldt alleen de algemene kortingsmogelijkheid van 5 procent bij leveringen van 15 exemplaren of meer.

De kortingsregelingen voor bibliotheken bij kleine bestellingen en voor afname bij gespecialiseerde verkopers zijn niet van toepassing op bladmuziek. Dit vloeit voort uit het feit dat rekening is gehouden met de aanzienlijke inkomstenderving die de bladmuziekbranche ondervindt als gevolg van het illegaal kopiëren van door de openbare bibliotheek

Staatsblad 2005 269 9

uitgeleende bladmuziek. Tegen deze schade bieden de revenuen uit leenrecht en reprorecht geen compensatie, omdat het illegaal kopiëren van bladmuziek buiten het bereik van deze regelingen valt.

Artikel 4 en 5. Collectieve spaar- en promotieacties

Spaaracties en promotieacties waarbij sprake is van het verlenen van korting op de vaste prijs zijn onder voorwaarden toegestaan. De acties moeten een collectief karakter hebben en de organisatie moet berusten bij een afzonderlijke rechtspersoon die uitsluitend of hoofdzakelijk de bevordering van het lezen en kopen van boeken en muziekuitgaven tot statutaire doelstelling heeft. Dat betekent dat individuele en exclusieve acties waarbij korting wordt verleend niet zijn toegestaan en dat collec- tieve acties niet door een uitgever, importeur of verkoper kunnen worden georganiseerd als nevenactiviteit naast hun hoofdactiviteit. Ook een organisatie die het organiseren en uitvoeren van spaar- of promotieacties in brede zin, dus ook buiten het terrein van boeken en muziekuitgaven, tot doel heeft, kan geen collectieve spaar- of promotieacties in de zin van het besluit organiseren.

Aan een collectieve spaar- of promotieactie moet voldoende publieke- lijke bekendheid worden gegeven. Dat betreft zowel publiciteit in de vakbladen zodat verkopers, importeurs en uitgevers er over geïnformeerd worden, als ook publiciteit, bij voorbeeld door middel van advertenties, in dagbladen en tijdschriften, waarmee kopers op de hoogte worden gesteld.

Bij een collectieve spaaractie worden de kortingen verleend door de verkoper in de vorm van de verstrekking van spaarpunten bij de aankoop van boeken of muziekuitgaven. Van verzilvering is sprake in het geval de verkoper spaarpunten, die in het kader van een collectieve actie ook door andere instanties dan een verkoper kunnen zijn verstrekt, als betaling accepteert. Voorbeeld is de invoering van een Kinderboekenpas, waarbij bibliotheken spaarpunten kunnen verstrekken bij het uitlenen van boeken ter bevordering van het lezen en het eigen boekenbezit. Met de spaar- punten kunnen boeken worden aangeschaft bij de deelnemende verkopers.

Tenaanzienvandeopbouwvanhetspaartegoedisbepaalddatbijde aankoop van boeken of muziekuitgaven een korting in de vorm van spaarpunten kan worden verleend die niet hoger is dan twee procent van de vaste prijs van het boek of de muziekuitgave. Het percentage van twee procent geldt ook in de huidige praktijk.

De verkoper mag bij levering van een boek of een muziekuitgave aan een eindafnemer geen betaling aanvaarden ten laste van een spaartegoed dat door een eindafnemer op een andere wijze dan met een collectieve spaaractie in de zin van artikel 4 van het besluit is opgebouwd.

Verlening van korting in het kader van een collectieve spaaractie in de vorm van contant of giraal geld is niet toegestaan. De organiserende rechtspersoon is verplicht om bekend te maken welke geldwaarde een spaarpunt in het kader van de betreffende spaaractie vertegenwoordigt.

Voor een collectieve promotieactie gelden in beginsel dezelfde voorwaarden als voor een collectieve spaaractie. Belangrijke verschillen betreffen de aard van de korting en de tijdsduur. De tijdsduur is voor een collectieve spaaractie in beginsel onbeperkt, terwijl een collectieve promotieactie ten hoogste één maand kan duren. Op grond van artikel 5 is deelname door verkopers aan collectieve promotieacties mogelijk en is het toegestaan dat zij tijdens een specifieke promotieactie hun eindafnemers kortingen in de vorm van op geld waardeerbare geschenken mogen geven, mits zij zich houden aan de specifieke voorwaarden die de organiserende rechtspersoon heeft gesteld aan het deelnemen aan de actie en de geschenken behoren tot het door de organisator voor de actie ontwikkelde promotiepakket.

Staatsblad 2005 269 10

De korting die de verkoper kan verlenen bij een collectieve promotie- actie bestaat uit een of meer op geld waardeerbare geschenken bij de aanschaf van boeken of muziekuitgaven. Het Boekenweekgeschenk is een voorbeeld van een dergelijke collectieve promotieactie. De waarde van het geschenk kan hoger zijn naarmate het aankoopbedrag ook hoger ligt. Er is van afgezien hiervoor een uniforme norm vast te stellen. Wel is bepaald dat de korting in een redelijke verhouding dient te staan tot de aankoop.

De voorwaarden die de organiserende rechtspersoon voor deelname kan stellen, zijn beperkt tot voorwaarden die betrekking hebben op het assortiment van de deelnemers. Bij een actie ter promotie van een bepaald genre kan bijvoorbeeld een voorwaarde worden gesteld met betrekking tot het aandeel van dat genre in het assortiment van verkopers of de samenstelling van het gehele assortiment. Ten aanzien van de bestendigheid van het assortiment kan gedacht worden aan de aanwe- zigheid van een bestelservice.

Artikel 6. Anticumulatie van kortingen

Het gebruik van één van de kortingsmogelijkheden sluit het toepassen van de overige mogelijkheden uit, met uitzondering van de kortingen in het kader van collectieve promotieacties die in combinatie met een andere kortingsmogelijkheid kunnen voorkomen.

Op grond van het tweede lid kunnen eventueel nadere regels worden gesteld met betrekking tot de bekendmaking van collectieve spaar- en promotieacties, alsmede ten aanzien van de redelijke verhouding tussen aanschaf en korting in de vorm van geschenken bij promotieacties. Daarbij kan worden gedacht aan eventuele minimumregels omtrent de wijze van bekendmaken van collectieve spaar- en promotieacties en het eventueel vaststellen van maximumgrenzen voor de kortingen bij promotieacties.

Hoofdstuk 2. Bijzondere prijzen

Het vaststellen van bijzondere prijzen is exclusief voorbehouden aan de uitgever. Het vaststellen van een bijzondere prijs ontslaat de uitgever niet van de verplichting tevens een vaste prijs vast te stellen en bekend te maken. De uitgever kan een bijzondere prijs vaststellen voor een beperkte periode en/of voor een speciale categorie eindafnemers. De bijzondere prijs treedt voor die periode of voor die categorie in de plaats van de vaste prijs. De uitgever kan aan de toepassing van de bijzondere prijs voorwaarden verbinden, zoals het binnen een bepaalde periode intekenen op een komende uitgave of het inleveren van een bon. Actieprijzen en combinatieprijzen gelden steeds voor een beperkte, aaneengesloten periode. Ze zijn eenmalig: verlenging of herhaling is niet toegestaan. Voor de duur van de actie treden zij in de plaats van de vaste prijs die op grond van artikel 2 van de wet is vastgesteld. Serieprijzen en ledenprijzen kennen geen beperking in duur. Zij treden ook niet in de plaats van de vaste prijs, maar bestaan naast de vaste prijs en gelden uitsluitend voor specifieke categorieën eindafnemers.

Waar in deze toelichting op dit hoofdstuk wordt gesproken van uitgever is daarbij telkens de importeur mede inbegrepen.

Artikel 7. Actieprijzen

In het huidige stelsel op grond van het Reglement Handelsverkeer van de KVB worden een aantal bijzondere prijzen onderscheiden. Drie hiervan, te weten de intekenprijs, de bonnenprijs en de actieprijs, zijn in dit artikel bijeengenomen onder de titel van actieprijs. In het kader van een individuele promotieactie kan een uitgever een lagere actieprijs vaststellen. In het Reglement Handelsverkeer liep de duur voor de daarin

Staatsblad 2005 269 11

onderscheiden acties uiteen van twee tot zes maanden. De geldig- heidsduur van actieprijzen is in dit besluit geharmoniseerd en gesteld op drie maanden. De uitgever kan aan de toepassing van een actieprijs voorwaarden verbinden, zoals de inlevering van een bon door de eindafnemer of het intekenen op een boek binnen een bepaalde termijn voor of na verschijning.

De uitgever stelt de lagere actieprijs vast. Voor de toepassing is hij echter afhankelijk van de medewerking van de plaatselijke verkoper. Een actie heeft dan ook alleen maar kans van slagen als de verkoper bereid is mee te werken. Die bereidheid is in ieder geval mede afhankelijk van de vraag of de uitgever de verkoper crediteert voor het verschil tussen de vaste prijs en de actieprijs voor ieder door de verkoper gedurende de actie verkocht exemplaar. Er is van afgezien crediterings- of compensatie- regelingen op te nemen, zo dit al mogelijk zou zijn gelet op de grote variëteit in vormen van actieprijzen. Voor het opnemen van de mogelijkheid bijzondere prijzen vast te stellen is het vaststellen van bepalingen over compensatie of creditering ook niet noodzakelijk. Dit is een zaak van uitgevers en boekverkopers: zij kunnen daartoe zelf afspraken maken.

Artikel 8. Combinatieprijzen

Voor een pakket dat verschillende boektitels of verschillende muziek- uitgaven bevat, of een pakket dat één boek of bladmuziekuitgave in combinatie met een ander artikel – bijvoorbeeld een cd of een cd-rom – bevat, kan de uitgever een combinatieprijs vaststellen die de verkoper in rekening brengt aan de eindafnemer die de combinatie koopt. Op grond van artikel 6, tweede lid, van de wet dient de verkoper zich te onthouden van mededelingen over de prijs van boeken en muziekuitgaven die onjuist zijn dan wel de eindafnemer anderszins kunnen misleiden. Hieruit vloeit voort dat een verkoper geen combinatieprijzen presenteert die de suggestie wekken dat een voordelige aanbieding wordt gedaan terwijl de combinatieprijs hoger ligt dan de (som van) de vaste prijzen van de betrokken boeken. Het in de huidige praktijk nog wel eens voorkomende oneigenlijk gebruik van de combinatieprijs is niet toegestaan.

Artikel 9. Serieprijzen

De uitgever kan verschillende boeken of muziekuitgaven in serie- verband uitgeven. Het seriekarakter moet voor eindafnemers herkenbaar zijn en tot uitdrukking komen in het uiterlijk en de vormgeving dan wel vermelding op de titelpagina van iedere uitgave dat de titel behoort tot een bepaalde serie. Een serie bestaat uit meer dan twee titels.

De uitgever moet voor iedere afzonderlijke titel een vaste prijs vaststellen. Hij kan daarnaast een serieprijs vaststellen. Deze geldt echter alleen voor de eindafnemer die zich vooraf schriftelijk – bijvoorbeeld via intekening – heeft verplicht tot de aanschaf van de serie of van meerdere verschillende titels van de serie, of voor de eindafnemer die verschillende titels van de serie gelijktijdig koopt. Aan de eindafnemer die per aankoop slechts één enkele titel koopt, moet de vaste prijs van die afzonderlijke titel in rekening worden gebracht.

Artikel 10. Ledenprijzen

Als verenigingen of stichtingen met maatschappelijke of ideële doeleinden voor hun rekening of met aanmerkelijke steun een actieve bijdrage leveren aan het tot stand komen van een uitgave, kan de uitgever er toe overgaan een lagere prijs dan de vaste prijs vast te stellen. Deze prijs geldt dan uitsluitend voor de leden of donateurs van de vereniging of stichting. Zowel de vaste prijs als de ledenprijs dient vóór het verschijnen

Staatsblad 2005 269 12

van de uitgave gelijktijdig bij het Commissariaat voor de Media te worden aangemeld. Voor bestaande uitgaven met een vaste prijs kan niet achteraf een ledenprijs worden geïntroduceerd. Indien een uitgave van bedoelde organisaties aan een algemeen publiek van niet-leden wordt aangeboden, bijvoorbeeld op een beurs, kan deze uitgave uitsluitend tegen een vaste prijs worden verkocht en is de verkoper gehouden aan de regels van dit besluit omtrent het verlenen van kortingen aan eindafnemers.

De aard en de strekking van de uitgave moet verband houden met de statutaire doelstelling van de betrokken organisatie, waaraan tevens de eis wordt gesteld dat het een maatschappelijke of ideële organisatie is die niet op winst is gericht. Voorbeelden van bedoelde organisaties zijn de Consumentenbond, de Vereniging Eigen Huis en de ANWB.

Van aanmerkelijke steun is sprake als de organisatie direct financieel heeft bijgedragen in de kosten of andersoortige medewerking aan de uitgave heeft verleend, zoals een actieve en omvangrijke inzet van bestuursleden of medewerkers, het beschikbaar stellen van archief- materiaal, foto’s of ander beeldmateriaal of redactionele bijdragen. Ook een afnamegarantie voor een substantieel aantal exemplaren kan als een vorm van aanmerkelijke steun worden beschouwd.

Voor eigen, zelfstandige uitgaven, waarbij de organisatie houder is van de uitgeefrechten, zullen in de regel ledenprijzen kunnen worden vastgesteld. Voor door de organisatie geïmporteerde uitgaven die niet met aanmerkelijke steun van de organisatie tot stand zijn gekomen, kunnen geen ledenprijzen worden vastgesteld. Voor geïmporteerde uitgaven van buitenlandse zusterorganisaties van de organisatie kunnen wel ledenprijzen worden gehanteerd, mits de organisatie aanmerkelijk steun heeft verleend aan de totstandkoming van de uitgave. Ten aanzien van vertalingen is in de nota naar aanleiding van het verslag bij de wet opgemerkt, dat bij de hantering van ledenprijzen moet worden vermeden dat oneigenlijke concurrentie wordt aangedaan aan andere uitgevers of verkopers (Kamerstukken II, 2003/04, 28 652, nr. 11, blz. 24). Dat kan het geval zijn als er sprake is van uitgaven waarvoor de betrokken organisatie geen eigen inspanning heeft hoeven te leveren of waaraan zij niet in de vorm van aanmerkelijke steun heeft bijgedragen. Daar is bijvoorbeeld sprake van wanneer de organisatie slechts de vertaalrechten van buitenlandse uitgaven heeft gekocht. In het geval de vertaling een bewerking van de oorspronkelijke uitgave behelst, mag worden aange- nomen dat zich een dergelijke oneigenlijke concurrentie niet voordoet en kunnen dus ledenprijzen worden vastgesteld.

Hoofdstuk 3. De Boekenclub

De regeling voor de boekenclub komt in hoofdlijnen overeen met de regeling zoals die gold onder de werking van het Reglement Handels- verkeer van de KVB. De meest opvallende wijziging vloeit voort uit artikel 9, eerste lid van de wet. Daarin is, conform de systematiek van de wet, bepaald dat de boekenclubprijs wordt vastgesteld door de uitgever of importeur. Onder het Reglement was het de boekenclub die de prijs vaststelde, overigens eerst na goedkeuring door de uitgever.

Na overleg met organisaties uit de boekenbranche is besloten om de verplichting tot het kopen van ten minste vier producten per jaar te handhaven, maar het voorschrift dat deze aankopen verdeeld moeten worden over ten minste vier vaste tijdseenheden per jaar niet op te nemen. Een boekenclub kan een lid dan bijvoorbeeld de mogelijkheid bieden om de vier producten ook in één keer aan te schaffen.

Ook bevat de regeling bepalingen die verhinderen dat de boekenclub als boekenclub boeken met een gewone vaste prijs verkoopt aan een algemeen publiek van leden en niet-leden. Een boekenclub kan boeken met een vaste prijs alleen verkopen indien de uitgever of importeur daar toestemming voor heeft gegeven en de uitgever of importeur voor die

Staatsblad 2005 269 13

boeken een boekenclubprijs heeft vastgesteld. Het is toegestaan dat een verkoper zowel in de hoedanigheid van boekenclub, als in de hoeda- nigheid van gewone verkoper van boeken optreedt. In dat geval zullen beide bedrijfsactiviteiten administratief gescheiden moeten worden en zal ook het boekenclubaanbod duidelijk gescheiden moeten zijn van het overige aanbod.

Artikel 12. Het Boekenclubaanbod

Een boekenclub kan boeken waarvoor een vaste prijs geldt uitsluitend in het boekenaanbod opnemen indien de uitgever of importeur hierin toestemt en voor deze boeken een boekenclubprijs heeft vastgesteld. Boeken met een boekenclubprijs kunnen uitsluitend aan leden worden verkocht. Aangezien boeken eerst vier maanden na verschijnen in het boekenclubaanbod kunnen worden opgenomen, is verkoop van actuele titels door de boekenclub aan leden niet mogelijk. Zoals ook in de toelichting bij artikel 2 van de wet is gesteld, worden licentie-uitgaven waarvan de uitvoering afwijkt van de uitvoering van de oorspronkelijke uitgave, beschouwd als nieuwe uitgaven. Voor een licentie-uitgave dient de uitgever een vaste prijs vast te stellen en kan hij daarnaast een boekenclubprijs vaststellen.

Zoals aangegeven is het toegestaan dat een onderneming die als boekenclub optreedt tevens activiteiten als «gewone» verkoper verricht en in die hoedanigheid bijvoorbeeld actuele titels aanbiedt. Maar de combinatie van de verkoop als boekenclub en als boekverkoper mag niet leiden tot een vermenging van beide typen ondernemersactiviteiten. Het boekenclubaanbod moet afzonderlijk en voor de consument duidelijk herkenbaar worden aangeboden. Dit vereist het aanbrengen van een voor de consument duidelijk herkenbare scheiding tussen het boekenclub- aanbod en het overige aanbod in boekenclubwinkels en andere publieks- presentaties, zoals catalogi en websites. Ook geldt de verplichting tot het voeren van een gescheiden administratie. Voor het toezicht op de naleving van de wet is het noodzakelijk dat gecontroleerd kan worden welke boeken tegen een boekenclubprijs en welke boeken tegen een vaste prijs worden aangeboden en verkocht. Voorts kan er van worden uitgegaan dat een onderneming die beide verkoopactiviteiten ontplooit, ten behoeve van de eigen bedrijfsvoering al een geheel of gedeeltelijk gescheiden administratie zal voeren. Dit blijkt ook praktijk te zijn bij de op dit moment enige onderneming die zowel als boekenclub, als anderszins optreedt als boekverkoper. De gevolgen voor de administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven zijn dan ook zeer beperkt.

Artikel 13. De koopverplichting

Een boekenclublid dient een keuze te maken uit het boekenclubaanbod. Indien hij geen keuze maakt, kan hij als alternatief voor de verplichte levering van een door de boekenclub aangewezen boek een waardebon bestellen met een bij ministeriële regeling vast te stellen minimale waarde. Deze waardebon kan hij gebruiken voor aankopen bij de boekenclub naast de aankopen ter nakoming van zijn jaarlijkse koopverplichting. Waardebonnen zijn maximaal één jaar geldig en kunnen alleen gebruikt worden voor aankopen naast de verplichte aankopen op grond van de koopverplichting.

Artikel 14. De hoogte van de boekenclubprijs

De boekenclubprijs is niet lager dan 80 procent van de vaste prijs. Een uitzondering geldt voor de situatie dat uit de toepassing van de artikelen 5 en 9 van de wet, op grond waarvan de vaste prijs na een half jaar kan worden aangepast en de boekenclubprijs pas na een jaar, de boekenclub-

Staatsblad 2005 269 14

prijs bij verhoging van de vaste prijs onvermijdelijk lager uitkomt dan op 80 procent van de vaste prijs gedurende de periode dat de boekenclub- prijs niet kan worden gewijzigd.

Voorts wordt in het tweede lid van artikel 14 een uitzondering gemaakt voor de boeken die de boekenclub aanwijst als verplichte leveringen, voor extra aankopen naast de verplichte aankopen en voor premieboeken voor trouwe leden. De prijzen van deze drie typen speciale aanbiedingen mogen niet lager zijn dan 60 procent van de vaste prijs.

Voor eenmalige welkomstaanbiedingen uitsluitend aan nieuwe leden kan de uitgever of importeur een nog lagere prijs vaststellen. De samen- stelling en maximale waarde van de welkomstaanbieding worden bij ministeriële regeling vastgesteld.

Hoofdstuk 4. De Distributie-Infrastructuur

Artikel 15

Zoals vermeld in de toelichting bij de wet zijn uitgevers en boekver- kopers in de toekomst bereid afspraken te maken, al dan niet in overleg met een of meer distributeurs, over de noodzakelijke voorwaarden voor het instandhouden van een distributie-infrastructuur, zoals het Centraal Boekhuis en het Centraal Depot. Die distributie-infrastructuur dient er toe geografische spreiding en beschikbaarheid van boeken in de vorm van bestellingen van geringe omvang en van nabestellingen van één of enkele exemplaren mogelijk te maken. De algemene maatregel van bestuur geeft invulling aan de voorschriften en beperkingen die op grond van de wet kunnen worden gesteld ten aanzien van de mogelijkheid dergelijke overeenkomsten te sluiten. De ruimte voor het maken van afspraken wordt bepaald door artikel 81, derde lid, van het EG-verdrag en de jurisprudentie van het Hof van Justitie ex artikel 10 van het EG-verdrag. De voorschriften en beperkingen moeten in dat licht worden beschouwd.

Een distributiesysteem dat er voor zorgt dat ieder leverbaar boek voor iedere klant binnen enkele dagen bij de plaatselijke boekhandel verkrijgbaar is, brengt hoge kosten met zich mee voor de betrokken uitgevers en verkopers. De instandhouding van een distributie- infrastructuur die kan voorzien in deze dienstverlening aan de consument is daarom niet mogelijk zonder het maken van collectieve afspraken over de wijze waarop de ermee gemoeide kosten in rekening worden gebracht bij de deelnemende uitgevers en boekverkopers.

Representatieve organisaties van uitgevers en verkopers kunnen onderling en met één of meer distributeurs afspraken maken die zijn gericht op het in stand houden en ondersteunen van de distributie- infrastructuur. Representatief zijn verenigingen of samenwerkingsver- banden van uitgevers of verkopers die een (specifiek) deel van de markt vertegenwoordigen. Ook organisaties van nieuwe toetreders op de boeken- en muziekuitgavenmarkt kunnen daartoe behoren. De afspraken staan open voor toetreding van alle verkopers en uitgevers.

De mogelijke afspraken strekken niet verder dan voor het beoogde doel noodzakelijkis.Detoegestaneafsprakenzijnnauwomschrevenen kunnen niet verder gaan dan noodzakelijk is voor het veilig stellen van het belang dat de consument heeft bij de brede beschikbaarheid overal in het land van boeken die niet voorradig zijn in de boekhandel. Er zijn veel uitgaven die slechts in kleine oplagen worden geproduceerd of slechts door enkele boekhandels worden ingekocht en die dus niet ruim beschikbaar zijn. De afspraken kunnen daarom ook niet dienen ter regulering van de gehele boeken- en muziekuitgavenmarkt of van andere belangen dan geografische spreiding en beschikbaarheid van uitgaven die niet voorradig zijn in de boekhandel. De afspraken van uitgevers en boekverkopers met één of meer distributeurs beperken zich tot de tarieven en voorwaarden met betrekking tot de bewaring door de distributeur van

Staatsblad 2005 269 15

boeken en muziekuitgaven voor uitgevers en de levering door de distributeur van boeken en muziekuitgaven aan verkopers. De onderlinge afspraken tussen uitgevers en boekverkopers betreffen de minimum inkoopmarges voor de verkoper in het geval van kleine leveringen. Bij kleine leveringen gaat het om (na-)bestellingen van één of enkele exemplaren.

Collectieve afspraken over de kosten van distributiediensten en de bodemmarge dragen bij aan de verbetering van de distributie van boeken en muziekuitgaven. De efficiency bij de distributie wordt door collectieve voorzieningen verhoogd omdat afzonderlijke onderhandelingen en afspraken tussen en met individuele uitgevers en boekverkopers hoge transactiekosten met zich zouden meebrengen. Belangrijk zijn de positieve gevolgen voor de beschikbaarheid van minder courante uitgaven voor de eindafnemer. Zonder collectieve afspraken over de instandhouding van een adequate infrastructuur zou de positie van het incourante boek, dat in kleine oplagen verschijnt en waarvan de boekhandel geen of slechts een enkel exemplaar op voorraad heeft, ernstig in gevaar kunnen komen. Dit heeft te maken met het feit dat afzonderlijke afspraken tussen en met individuele uitgevers en boekverkopers te weinig ruimte bieden voor kruissubsidiëring van de kosten gemoeid met het bewaren, distribueren en op voorraad houden van individuele boektitels. Bij kruissubsidiëring vindt een zekere verevening plaats tussen de lagere kosten bij de titels waarvan betrekkelijk veel exemplaren worden afgenomen door de boekhandel en de hogere kosten bij de titels met een lage omloop- snelheid. Het voordeel voor de eindafnemer is dat hij ieder niet in de winkel voorradig boek tegen de vaste prijs en zonder extra kosten kan bestellen en zeker is van snelle levering. Om dit voordeel voor de eindafnemer zeker te stellen is in het derde lid van artikel 15 bepaald dat de verkoper niet met toepassing van artikel 6, derde lid, van de wet, extra kosten in rekening mag brengen bij leveringen waarvoor collectief afgesproken tarieven en marges gelden. Krachtens artikel 6, derde lid, van de wet is een kostenopslag namelijk uitsluitend bedoeld voor gevallen waarin sprake is van een dienstverlening aan de eindafnemer die boven het gebruikelijke uitgaat. Uiteraard is het verkopers wel toegestaan de gebruikelijke portokosten in rekening te brengen voor bezorging bij de eindafnemer van bestelde boeken of muziekuitgaven.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, M. C. van der Laan